W dniach 21–24 października 2025 roku przedstawiciel Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie uczestniczył w 3. Międzyregionalnym Wydarzeniu Uczenia się Polityk projektu REWARD, które odbyło się w ramach wizyty studyjnej Pardubicach (Czechy). Projekt jest realizowany i sfinansowany w ramach programu Interreg Europa 2021–2027 dotyczy współpracy biznesu i uczelni, zwiększania przedsiębiorczości oraz adaptacji do nowych form pracy.
Mazowsze reprezentowali: Agnieszka Bech z Departamentu Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego, Monika Jabłońska z Biura Rozwoju Gospodarczego Urzędu m.st. Warszawy oraz Paweł Trojanowski, kierownik Zespołu ds. Regionalnej Polityki Rynku Pracy i Europejskiego Funduszu Społecznego w WUP w Warszawie (Filia w Siedlcach). Wspólnie analizowali oni doświadczenia z różnych krajów Europy, które skutecznie łączą rozwój gospodarczy z poprawą warunków życia mieszkańców.
Edukacja i innowacje jako motor rozwoju
Wizyta rozpoczęła się w SFERA Education Centre w Pardubicach (Czechy) – nowoczesnym centrum edukacji pozaformalnej, które łączy naukę, kreatywność i technologię. Dzięki wykorzystaniu innowacyjnego systemu wizualizacji danych „Science on a Sphere®” uczniowie i studenci uczą się poprzez eksperyment, interakcję i doświadczanie. To przykład miejsca, które wspiera rozwój umiejętności przyszłości i pomaga wypełnić lukę między szkołą a potrzebami nowoczesnej gospodarki.
Duże wrażenie zrobił także Home Run Fund – regionalny fundusz finansowany wspólnie przez samorząd, sektor bankowy i przedsiębiorstwa, którego celem jest zatrzymanie młodych ludzi w regionie po zakończeniu studiów. To rozwiązanie, które w Republice Czeskiej z powodzeniem przeciwdziała zjawisku „drenażu mózgów”, a w przyszłości mogłoby zostać przeniesione również na grunt mazowiecki.
Ważnym punktem programu była także prezentacja o firmie Contipro a.s. w Dolní Roveň (Czechy) – jednym z liderów branży biotechnologicznej. Przedsiębiorstwo to, działające z dala od dużych ośrodków miejskich, zbudowało wokół siebie unikalny ekosystem – własne przedszkole, szkołę podstawową, laboratoria badawcze oraz nowoczesne zaplecze produkcyjne. Dzięki temu Contipro nie tylko przyciąga specjalistów z całej Europy, ale też buduje silne więzi społeczne i zawodowe w lokalnej społeczności.
Wyzwania i Rozwój Obszarów Wiejskich w Południowym Savo (Finlandia):
Region Południowego Savo w Finlandii (Kraina Jezior) charakteryzuje się ekstremalną geografią, gdzie woda stanowi 30% do 38% obszaru, a ląd tylko 17%. W regionie znajduje się około 9000 wysp. Główne wyzwania to: długie dystanse, brak szybkich łączy internetowych (budowa pod wodą jest zbyt droga), brak uniwersytetu, małe, słabo zorganizowane społeczności (5 do 10 domów na zaludnionych wyspach) oraz brak poczucia wpływu mieszkańców na procesy decyzyjne. W okresie zimowym niektóre wyspy są odcięte od stałego lądu przez trzy do czterech miesięcy, ponieważ władze nie zapewniają oficjalnych dróg lodowych.
W odpowiedzi na te wyzwania, agencja rozwoju obszarów wiejskich w Południowym Savo podjęła projekt mający na celu wzmocnienie społeczności we współpracy z mieszkańcami. Kluczowym narzędziem był system zwany „podręcznikiem mieszkalności” (Habitability Handbook), oparty na 45 wskaźnikach. Projekt opierał się na nauce obywatelskiej (citizen science), angażując stałych i sezonowych mieszkańców.
Stwierdzono duży potencjał w mieszkańcach sezonowych, ponieważ 22,5% domów letniskowych nadaje się do zamieszkania całorocznego. Najważniejszym czynnikiem sukcesu w projekcie było zaangażowanie ludzi. Włączenie zarówno stałych, jak i sezonowych rezydentów przynosi lepsze rezultaty.
„Warszawa. Talent i Rynek Pracy”
Podczas spotkania w ramach projektu REWARD w Pardubicach został przedstawiony przykład najlepszej praktyki Działu Rozwoju Gospodarczego Miasta Stołecznego Warszawy – projekt „Warsaw. Talent and the Labour Market”. Projekt ten stanowi kluczowe narzędzie realizacji priorytetów gospodarczych miasta, którymi są: generowanie innowacji, przyciąganie talentów i liderów oraz tworzenie przyjaznego środowiska dla rozwoju przedsiębiorczości. Celem jest zapewnienie jak najlepszych warunków i projektów, które wzbogacają wzrost ludzi, inwestycje oraz potencjał twórczy miasta. Główna idea tej inicjatywy polega na połączeniu sił miasta i biznesu w celu promocji Warszawy jako doskonałego miejsca do rozwoju (a great place to grow) i odpowiadania na regionalne wyzwanie, jakim jest przyciąganie kandydatów z doświadczeniem, szczególnie w specjalizacjach: inżynieria, finanse, biotechnologia i IT. Strategicznym elementem projektu jest tworzenie publikacji eksperckiej, która ma pomóc w przyciąganiu talentów. Przykładem jest publikacja „Warsaw. Talent and the Labour Market 2025”, stworzona we współpracy Miasta Stołecznego Warszawy z 13 partnerami (m.in. ABSL, Koźmiński University, Randstad, Antal). Publikacja ta ma na celu promowanie zagadnień związanych z rynkiem pracy w polskiej stolicy oraz dotarcie do zagranicznych talentów. Cały projekt jest realizowany bez dodatkowego finansowania, opierając się głównie na wiedzy i motywacji miasta oraz jego partnerów.
Małe miasta, duże inspiracje
Drugiego dnia uczestnicy odwiedzili Litomyšl (Czechy) – malownicze miasto wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Burmistrz Daniel Brydl zaprezentował strategię zarządzania opartą na konsekwentnym inwestowaniu w jakość architektury, estetykę przestrzeni publicznej oraz szeroko rozumianą jakość życia. Miasto promuje koncepcję „dziesięciominutowego spaceru”, w której każdy mieszkaniec ma w zasięgu krótkiego marszu dostęp do edukacji, kultury, zdrowia i rekreacji. To przykład, jak świadome zarządzanie przestrzenią może przyciągać nowych mieszkańców, w tym specjalistów i młode rodziny z większych miast, takich jak Praga.
Kolejnym przykładem dobrych praktyk była wizyta w firmie CityZen s.r.o. w Chrudimi (Czechy) – przedsiębiorstwie odzieżowym znanym z innowacyjnej, opatentowanej technologii tkanin odpornych na pot i plamy. CityZen to przykład biznesu, który łączy lokalną produkcję, wysoką jakość i odpowiedzialność społeczną. Firma wspiera lokalne fundacje, działa na rzecz osób z niepełnosprawnościami i konsekwentnie rozwija zrównoważony model biznesowy, pokazując, że lokalność i globalna konkurencyjność mogą się wzajemnie uzupełniać.
Szczególne wrażenie zrobiły również przykłady z innych krajów partnerskich projektu. Region Medio Tejo (Portugalia) przedstawił rozwiązania transportowe, które znacznie poprawiły mobilność mieszkańców mniejszych miejscowości. Wprowadzono tam tani bilet sieciowy za 40 euro miesięcznie oraz system transportu „na żądanie”, umożliwiający dojazdy do pracy w większych miastach, w tym do Lizbony. Z kolei region Sardynia (Włochy) zaprezentował działania na rzecz uproszczenia procedur administracyjnych i wspierania lokalnych przedsiębiorstw, zwłaszcza w branżach tradycyjnych – takich jak produkcja pieczywa czy rzemiosło artystyczne.
Wnioski i wyzwania dla Mazowsza
Wnioski z wizyty studyjnej w Pardubicach (Czechy) pokazują, że skuteczna polityka rynku pracy nie może ograniczać się wyłącznie do wsparcia zatrudnienia. Coraz większe znaczenie mają czynniki pozazawodowe – takie jak jakość środowiska życia, dostępność mieszkań, oferta edukacyjna, transport publiczny, kultura czy estetyka przestrzeni. Współczesne regiony konkurują o ludzi nie tylko ofertą pracy, ale przede wszystkim jakością życia.
Dla Mazowsza szczególnie cenne są przykłady łączenia edukacji z biznesem – takie jak czeska SFERA czy Regionalne Platformy Innowacyjne – które pomagają szybciej reagować na zmieniające się potrzeby rynku pracy. Inspirujące są również rozwiązania z zakresu mieszkalnictwa i planowania przestrzennego z Litomyšla (Czechy), a także model integracji mobilności i usług publicznych z Medio Tejo (Portugalia). Warto też zwrócić uwagę na doświadczenia Sardynii (Włochy), która udowadnia, że prostota administracyjna i zaufanie do lokalnych przedsiębiorców są równie ważne jak inwestycje infrastrukturalne.
Kierunek: jakość życia
Udział Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie jako interesariusza w projekcie REWARD (Retaining and Attracting Knowledge Workers and Skills for Regional Development) stanowi istotny element realizacji celów Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza 2030. Zebrane doświadczenia i inspiracje z Czech, Portugalii, Finlandii i Włoch mogą pomóc w tworzeniu bardziej zintegrowanej polityki, która w centrum stawia człowieka – jego potrzeby, aspiracje i poczucie przynależności do miejsca.
Jak pokazują doświadczenia europejskich partnerów, zatrzymanie talentów wymaga równowagi pomiędzy pracą, edukacją, życiem rodzinnym i jakością otoczenia. Region, który potrafi zapewnić dobre warunki życia, staje się naturalnym wyborem dla tych, którzy szukają nie tylko zatrudnienia, ale również sensu i stabilności. Mazowsze, wykorzystując potencjał współpracy między samorządami, uczelniami i przedsiębiorstwami, ma wszelkie możliwości, by dołączyć do grona regionów, które przyciągają, a nie tracą swoich najcenniejszych zasobów – ludzi.
