W dniach 9–11 czerwca 2026 roku w Sligo i Manorhamilton (Irlandia) odbyło się 4. Interregionalne Wydarzenie Edukacyjne projektu REWARD (Retaining and Attracting Knowledge Workers and Skills for Regional Development), realizowanego w ramach programu Interreg Europe 2021–2027. Temat przewodni spotkania to "Adaptation to New Forms of Work". Uczestniczyło w nim dziewięciu partnerów z ośmiu europejskich regionów. Na zaproszenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w spotkaniu wziął udział przedstawiciel Wojewódzkiego Urzędu Pracy jako reprezentant Regionalnej Grupy Interesariuszy na Mazowszu.

Celem spotkania była wymiana dobrych praktyk w zakresie przyciągania i zatrzymywania pracowników wiedzy w regionach pozametropolitalnych, ze szczególnym uwzględnieniem roli elastycznych form zatrudnienia, infrastruktury pracy zdalnej oraz polityk publicznych wspierających adaptację do nowych warunków rynku pracy. Sligo jest ostatnim pełnym spotkaniem wszystkich partnerów przed finałową konferencją zaplanowaną na 16 czerwca 2027 roku w Finlandii.

Wtorek, 9 czerwca — wieczór powitalny (The Building Block CoWorking, Sligo)

Pierwsze spotkanie odbyło się wieczorem 9 czerwca w przestrzeni coworkingowej The Building Block przy Bridge Street w Sligo. W ramach bufetu powitalnego zaprezentowano dwa studia przypadku. Niamh Smith — uczestniczka programu "Moving West" — omówiła doświadczenie pracownika zdalnego, który dzięki elastycznej formie zatrudnienia mógł przenieść się z Dublina do regionu zachodnioirlandzkiego bez rezygnacji z dotychczasowej kariery zawodowej. Ian Brannigan z Western Development Commission (WDC) przedstawił model organizacji działającej na zasadach "remote first", w której praca zdalna jest domyślnym trybem funkcjonowania całej instytucji, a nie wyjątkiem regulaminowym.

Oba przypadki ilustrowały kluczową tezę, która powracała przez całe spotkanie: skuteczność elastycznych form pracy jest uwarunkowana przede wszystkim dwoma czynnikami — zaufaniem pracodawcy do pracownika oraz rozliczaniem z wyników, nie z czasu spędzonego w miejscu pracy. Doświadczenia irlandzkie wskazują, że organizacje, które wdrożyły te zasady konsekwentnie, nie odnotowały spadku produktywności, lecz wzrost retencji kadr.

Środa, 10 czerwca — AIM Centre, Sligo i National Surf Centre, Strandhill

Otwarcie konferencji

Konferencję otworzył Frank Feighan, Minister Stanu ds. Cyfryzacji i Reformy Sektora Publicznego. W wystąpieniu minister podkreślił, że rząd irlandzki traktuje infrastrukturę cyfrową na równi z infrastrukturą drogową — jako warunek podstawowy funkcjonowania rynku pracy poza metropolią. Wskazał na Narodowy Plan Szerokopasmowy oraz ustawowe prawo pracownika do wnioskowania o pracę zdalną jako instrumenty, które zmieniły demografię regionów zachodnich Irlandii. Ian Brannigan z WDC uzupełnił to wystąpienie perspektywą regionalną.

AIM Centre — wsparcie cyfrowej transformacji MŚP

Julie Dowling (CEO) i Mary Harty (Membership and Community Manager) zaprezentowały centrum AIM (Advancing Innovation in Manufacturing) jako instytucję wspierającą małe i średnie przedsiębiorstwa w procesie cyfryzacji i wdrażania technologii przemysłu 4.0. Centrum działa w czterech obszarach: doradztwo, wymiana wiedzy, rozwój talentów oraz udostępnianie przestrzeni demonstracyjnych. Kluczowym elementem oferty jest demonstracyjna fabryka ("AI Studio"), w której firmy mogą testować rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji i automatyzacji bez ponoszenia pełnych kosztów inwestycji. Centrum stanowi przykład instrumentu polityki regionalnej łączącego wsparcie dla przedsiębiorczości z budowaniem lokalnych ścieżek kariery, co bezpośrednio ogranicza odpływ specjalistów do ośrodków metropolitalnych.

Przegląd całości projektu REWARD przedstawiły Minna Marttila oraz dr Renata Tomljenovic, przypominając dotychczasowe etapy współpracy i kierunki planowane na ostatni rok realizacji projektu.

Ewolucja regulacji pracy zdalnej w Irlandii

Dr Aisling Moroney z WDC przedstawiła historię i obecny stan regulacji dotyczących elastycznych form zatrudnienia w Irlandii. Prelegentka wskazała, że Irlandia rozwijała ramy prawne telepracy na długo przed pandemią, jednak to lata 2020–2022 ujawniły lukę między możliwościami technicznymi a gotowością instytucjonalną pracodawców. Odpowiedzią były interwencje na dwóch poziomach: legislacyjnym — prawo do wnioskowania o pracę zdalną (Right to Request Remote Work Act) oraz infrastrukturalnym — budowa sieci Connected Hubs. Moroney podkreśliła, że same regulacje okazały się niewystarczające bez towarzyszącej im zmiany kultury zarządczej. Pracodawcy, którzy przestawili się z kontroli obecności na rozliczanie z wyników, osiągali wyniki lepsze lub porównywalne z modelem stacjonarnym.

Grow Remote — organizacja infrastruktury społecznej pracy zdalnej

Renate Kohlmann, General Manager Grow Remote, omówiła działalność organizacji non-profit, której celem jest usuwanie barier pracy zdalnej i hybrydowej. Grow Remote działa na trzech poziomach: szkolenia dla pracodawców (500 firm objętych programem), wsparcie dla pracowników za pośrednictwem 52 lokalnych oddziałów w Irlandii, oraz aktywny udział w procesach legislacyjnych. Łącznie przeszkolono 1250 osób. Organizacja promuje model zarządzania oparty na dwóch filarach: zaufaniu do pracownika i rozliczaniu z wyników — jako jedynym racjonalnym miernikiem efektywności w środowisku rozproszonym. Doświadczenia Grow Remote potwierdzają, że mechanizmy kontroli obecności stosowane w środowisku zdalnym obniżają zaangażowanie i lojalność pracowników, nie poprawiając wyników.

Connected Hubs — Narodowa Sieć Przestrzeni Coworkingowych

Liam Horan (National Hubs Executive) zaprezentował inicjatywę Connected Hubs — rządową platformę zrzeszającą 415 przestrzeni coworkingowych w całej Irlandii. Platforma umożliwia pracownikom wyszukanie i rezerwację stanowiska pracy w dowolnej lokalizacji w kraju. Jest to instrument polityki regionalnej finansowany przez rząd centralny z celem strategicznym: rewitalizacja mniejszych miejscowości poprzez przeniesienie aktywności zawodowej bliżej miejsca zamieszkania pracowników. W dyskusji wskazano, że Connected Hubs zredukowały kilometry dziennych dojazdów w skali kraju, wygenerowały ruch w lokalnych usługach oraz stworzyły środowisko sprzyjające integracji pracowników zdalnych z lokalnymi społecznościami.

Strandhill: model rewitalizacji miejscowości przez pracę zdalną

Po południu uczestnicy odwiedzili Strandhill — nadmorską miejscowość w pobliżu Sligo. Rebecca Stevens (Director of Operations, National Surf Centre) przedstawiła historię demograficznego wzrostu miejscowości: z 654 mieszkańców w 1988 roku do ponad 2000 obecnie. Wzrost ten jest efektem konsekwentnych inwestycji w infrastrukturę coworkingową, turystykę aktywną i jakość życia, finansowanych ze środków rządowych, unijnych i Międzynarodowego Funduszu dla Irlandii. Obłożenie przestrzeni coworkingowych w Strandhill wynosi blisko 100%, co potwierdza realny popyt na profesjonalne środowisko pracy poza miastami.

John Reilly (Project Manager) zaprezentował SocoLab — hub dla sektorów kreatywnych, technologicznych i gamingowych, oferujący elastyczne przestrzenie pracy oraz środowisko sprzyjające współpracy między startupami, freelancerami i dojrzałymi firmami. Karen Sweeney (WDC) omówiła serial dokumentalny "Moving West" emitowany od 2021 roku na stacji TG4 — narzędzie komunikacyjne promujące zachodnie regiony Irlandii jako atrakcyjne miejsce do życia i pracy. Serial osiąga oglądalność przekraczającą milion widzów na sezon, a jego piąta seria jest w produkcji. Inicjatywa ilustruje, że zmiana narracji regionalnej jest równie ważnym instrumentem polityki retencji talentów jak działania finansowe i infrastrukturalne.

Czwartek, 11 czerwca — Futurecast, Manorhamilton i dobre praktyki partnerów

Futurecast — centrum innowacji dla budownictwa i przemysłu

Drugi dzień odbył się w centrum Futurecast w Manorhamilton (Hrabstwo Leitrim), mieszczącym się w zrewitalizowanym zabytkowym budynku. JJ O'Hara (Principal CEO) omówił działalność centrum — niekomercyjnej instytucji badawczo-rozwojowej skupionej na budownictwie, przemyśle wydobywczym i łańcuchu dostaw. Centrum demonstracyjnie stosuje druk 3D betonu (wytrzymałość 35 MPa, redukcja śladu węglowego o 60%), cyfrowe bliźniaki budynków, zaawansowane drony do inwentaryzacji terenu oraz wirtualną rzeczywistość w programach edukacyjnych dla młodzieży. Futurecast stanowi przykład centrum innowacji jako instrumentu zatrzymywania talentów: dostęp do zaawansowanych technologii i ciekawych wyzwań intelektualnych poza ośrodkiem metropolitalnym.

Prezentacje dobrych praktyk partnerów

W bloku dobrych praktyk zaprezentowano sześć inicjatyw. Tereza Kolmanová z Pardubice Business Incubator (Czechy) omówiła program PINKaka — Wędrowną Akademię Biznesu, w ramach której doradcy wyjeżdżają do mieszkańców małych miejscowości w celu wsparcia w zakładaniu działalności gospodarczej. Dr Manu Rantanen z Ruralia Institute Uniwersytetu Helsińskiego (Finlandia) przedstawił wyniki badań nad "multilokalnym" stylem pracy, w którym specjaliści łączą działalność zawodową z wyborem miejsca zamieszkania niezależnym od lokalizacji pracodawcy. Jorge Simões z Inter-Municipal Community of Médio Tejo (Portugalia) zaprezentował projekt zdecentralizowanych przestrzeni coworkingowych skierowanych w pierwszej kolejności do pracowników sektora publicznego, co pozwoliło ograniczyć dojazdy do stolicy i stworzyć infrastrukturę dostępną następnie dla sektora prywatnego. Delegat z Trnavský samosprávny kraj (Słowacja) omówił strategię retencji talentów opartą na sieci stref coworkingowych w każdym powiecie, wzorowaną na irlandzkim modelu Connected Hubs.

Paweł Trojanowski z WUP Warszawa (Filia Siedlce) zaprezentował wyniki raportu foresightowego WUP dotyczącego wpływu sztucznej inteligencji na rynek pracy Mazowsza w perspektywie do 2040 roku oraz wyniki badania ankietowego "Architekci Zmiany" przeprowadzonego wśród studentów zarządzania i finansów Uniwersytetu w Siedlcach (maj–czerwiec 2026). Prezentacja objęła analizę dualności regionu (RWS — obszar metropolitalny i RMR — obszar regionalny), efekt cyfrowej kotwicy (14% próby, deklaruje pozostanie w subregionie siedleckim w bezpośrednim związku z możliwością pracy zdalnej), oraz wyniki samooceny kompetencji 4K. Alessandra Murgia z Sardinia Film Commission (Włochy) przedstawiła model NAS — budowania trwałego ekosystemu kreatywnego z wyspecjalizowanych programów szkoleniowych, zilustrowany filmem "S'Ozzastru" Caroliny Melis.

Warsztat końcowy

Spotkanie zakończyła moderowana dyskusja, podczas której partnerzy przedstawili postępy we wdrażaniu zmian w polityce regionalnej będących efektem uczestnictwa w projekcie REWARD. Dyskusja objęła sukcesy i wyzwania każdego z regionów oraz rekomendacje dla finałowej konferencji w Finlandii.

3. Wnioski i rekomendacje dla polityki rynku pracy Mazowsza

Na podstawie prezentacji i wymiany doświadczeń w trakcie spotkania w Sligo można sformułować trzy rekomendacje dla regionalnej polityki rynku pracy, adresowane do WUP Warszawa, UMWM oraz partnerów instytucjonalnych projektu REWARD — Mazowsze.

Rekomendacja 1. Wsparcie zmian regulacyjnych i kulturowych na rzecz pracy zdalnej

Doświadczenia irlandzkie wskazują, że samodzielne inwestycje w infrastrukturę fizyczną bez towarzyszącej im zmiany regulacji prawnych i kultury zarządzania nie przynoszą trwałych efektów retencyjnych. Polska ma ustawowe podstawy dla pracy zdalnej, jednak ich stosowanie w praktyce — szczególnie w sektorze MŚP oraz administracji publicznej — pozostaje nierównomierne. Warto więc rozważyć podjęcie aktywnej współpracę z partnerami społecznymi i uczelniami regionalnymi w celu promocji modelu zarządzania opartego na zaufaniu i rozliczaniu z wyników jako standardu dla pracowników wiedzy w Mazowszu RMR. Równolegle wskazane jest uczestnictwo samorządu województwa w konsultacjach legislacyjnych dotyczących pracy hybrydowej transgranicznej i standardów pracy rozproszonej na poziomie krajowym i europejskim.

Rekomendacja 2. Budowa regionalnej sieci przestrzeni coworkingowych

Model Connected Hubs (415 hubów zintegrowanych w jedną platformę rezerwacyjną) wskazuje, że skuteczna infrastruktura pracy zdalnej wymaga podejścia sieciowego — nie pojedynczych, odizolowanych obiektów, lecz spójnego systemu z jednolitą platformą dostępu. Rekomenduje się podjęcie działań na rzecz uruchomienia sieci powiązanych przestrzeni coworkingowych w subregionach województwa mazowieckiego, obejmujących po kilka lokalizacji lokalizacji w każdym z nich, zintegrowanych platformowo i wyposażonych w programy onboardingowe dla pracowników i pracodawców. Takie podejście odpowiada jednocześnie na wyniki badania "Architekci Zmiany": 49% respondentów deklaruje gotowość do pracy w pełni zdalnej już teraz, a 14% wprost wskazuje pracę zdalną jako czynnik retencji w subregionie (siedleckim).

Rekomendacja 3. Wzmacnianie kompetencji kooperacji jako priorytetu szkoleń regionalnych

Wyniki badania "Architekci Zmiany" wskazują, że współpraca (kooperacja) jest konsekwentnie najsłabiej ocenianą spośród czterech kompetencji 4K, przy najwyższym odchyleniu standardowym. Jest to niepokojące, ponieważ właśnie ta kompetencja jest kluczowa w rozproszonych, wielokulturowych zespołach, które są podstawową formą organizacji pracy w modelu zdalnym i hybrydowym. Doświadczenia partnerów z Irlandii, Słowacji i Portugalii pokazują, że hubs coworkingowe i programy sieciowania lokalnych specjalistów pełnią istotną rolę w rozwijaniu tej kompetencji praktycznie, a nie tylko deklaratywnie. Rekomenduje się włączenie modułów rozwijających kompetencje kooperacji — z naciskiem na pracę projektową w środowiskach rozproszonych — do oferty szkoleniowej finansowanej ze środków KFS, adresowanej priorytetowo do branż transformacyjnych: IT, finansów i administracji publicznej.

Spotkanie w Sligo potwierdziło, że skuteczna polityka retencji talentów w regionach pozametropolitalnych wymaga równoległego działania na trzech poziomach: regulacyjnym (prawo sprzyjające elastycznym formom zatrudnienia), infrastrukturalnym (sieć przestrzeni coworkingowych) oraz kompetencyjnym (rozwijanie umiejętności niezbędnych w środowiskach rozproszonych). Irlandia jest przykładem regionu, który tę trójwymiarową zmianę przeprowadził konsekwentnie przez ponad dwie dekady. Wyniki są mierzalne: wzrost liczby ludności w obszarach pozametropolitalnych, zbliżone do pełnego obłożenie infrastruktury coworkingowej, wzrost zatrudnienia w sektorach high-tech poza Dublin.

Mazowsze RMR dysponuje potencjałem do analogicznej zmiany: rosnącym efektem cyfrowej kotwicy wśród młodych specjalistów, rozbudowaną siecią uczelni i instytucji rynku pracy oraz uczestnictwem w projekcie REWARD, który dostarcza zarówno metodologię, jak i sieć partnerów europejskich z udokumentowanymi dobrymi praktykami. Warunkiem realizacji tego potencjału jest przełożenie wniosków z wymiany dobrych praktyk na konkretne instrumenty polityki regionalnej w perspektywie budżetowej 2025–2027.